Thất nghiệp thời cộng sản.

   Hơn 1,6 triệu thanh niên "3 không", không học văn hóa, không học nghề, không việc làm, đang

hiện diện trong bức tranh xã hội quý III vừa qua, tăng 0,2 triệu người so với cùng kỳ năm ngoái. Bộ Công an cảnh báo độ tuổi phạm tội và sử dụng chất cấm đang trẻ hóa đáng lo ngại, rơi đúng vào nhóm 15 đến 21 tuổi. 

Tuổi 15, ngưỡng cửa chênh vênh của cuộc đời, trở thành điểm rơi của cạm bẫy. Vậy điều gì đã đẩy các em ra ngoài sớm đến vậy.

Câu trả lời ở một lát cắt từ phòng thi lớp 10. Tại Hà Nội, 147.000 học sinh tốt nghiệp THCS nhưng trường công lập chỉ có gần 81.500 chỉ tiêu. Hơn 65.000 em bị loại khỏi trường công, tỷ lệ trúng tuyển chỉ khoảng 55%, có trường tỷ lệ chọi lên tới 1 chọi 3,5. Người ta vẫn bảo nhau kỳ thi lớp 10 còn căng thẳng hơn thi đại học, bởi trượt đại học còn vô số trường khác, còn trượt lớp 10 công lập gần như là mất cơ hội học chính quy. Và sau cú trượt ấy có tới 15% học sinh rơi vào tình trạng bỏ học, không có việc làm ổn định.

Với một đứa trẻ vừa chớm tuổi trưởng thành, đó là cú sang chấn lớn. Ở tuổi "ăn chưa no, lo chưa tới", lẽ ra các em phải được bảo bọc dưới mái trường, thì lại đối mặt với sự từ chối chỉ vì thiếu một phần tư điểm. Pháp luật không cho phép lao động chính quy ở tuổi này, gia đình nghèo không gánh nổi học phí trường tư, các em bị đẩy vào khoảng trống mênh mông của thời gian mà thiếu bàn tay quản lý, uốn nắn của thầy cô, gia đình. Khi cổng trường công đóng lại, ranh giới giữa một đứa trẻ ngoan và một đối tượng lầm đường trở nên mong manh hơn bao giờ hết. Đây không còn là chuyện riêng của ngành giáo dục, mà là bài toán an ninh xã hội cần giải từ sớm, từ xa.

Chính từ thực trạng đó, chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đặt thẳng vấn đề, chủ trương của Nhà nước là phổ cập giáo dục từ mầm non đến hết lớp 12. Học là phải thi, nhưng thi không phải là biện pháp để loại các cháu ra, không cho đến trường. Thi là để đánh giá chất lượng dạy và học, không thể vì thiếu trường thiếu lớp mà dùng biện pháp hành chính gạt học sinh khỏi môi trường giáo dục phổ thông, nền tảng chung để làm người và làm việc.

Tư duy ấy được cụ thể hóa tại Nghị quyết số 312/NQ-CP. Với yêu cầu Bộ Giáo dục và Đào tạo cùng các địa phương phải bảo đảm cơ hội học tập cho học sinh không đỗ lớp 10 công lập, hướng dẫn các em tiếp tục học ở những loại hình phù hợp như trung tâm giáo dục thường xuyên hay cơ sở giáo dục nghề nghiệp. 

Áp lực lo chỗ học nhờ vậy được chuyển từ đôi vai gầy của phụ huynh sang trách nhiệm pháp lý của chính quyền địa phương. Nhưng điều lớn hơn đang chờ đó là mở rộng một lớp học hôm nay là khép lại một khoảng trống tệ nạn ngày mai. Giữ được một đứa trẻ 15 tuổi ở lại trường lúc này, chính là bớt đi một hồ sơ tội phạm trong tương lai.

#CTVN #TTHĐLVN